The email you entered is already receiving Daily Bits Emails!
Ethereum 2.0: Czy to koniec problemów?
Ethereum, od momentu swojego uruchomienia w 2015 roku, zrewolucjonizowalo swiat technologii blockchain, wprowadzajac koncepcje smart kontraktów i otwierajac drzwi dla zdecentralizowanych aplikacji (dApps). Siec szybko stala sie platforma wyboru dla deweloperów tworzacych wszystko, od zdecentralizowanych finansów (DeFi) po tokeny niewymienne (NFT). Jednak wraz z rosnaca popularnoscia i wykorzystaniem, na jaw wyszly znaczace problemy, inherentnie zwiazane z oryginalna architektura sieci, oparta na mechanizmie konsensusu Proof-of-Work (PoW).
Glówne bolaczki "starego" Ethereum to przede wszystkim niska skalowalnosc, wysokie koszty transakcji (tzw. gas fees) oraz ogromne zuzycie energii. W okresach wzmozonej aktywnosci w sieci, na przyklad podczas szczytów popularnosci DeFi czy NFT, koszty przesylu pojedynczej transakcji lub wykonania smart kontraktu mogly siegac nawet kilkuset dolarów. To sprawialo, ze korzystanie z sieci bylo nieoplacalne dla przecietnego uzytkownika i ograniczalo jej potencjal masowej adopcji.
Niska przepustowosc sieci, wynoszaca zaledwie okolo 15-30 transakcji na sekunde, w obliczu globalnego zapotrzebowania, prowadzila do przeciazen, opóznien i dalszego wzrostu oplat. Mechanizm Proof-of-Work, choc zapewniajacy bezpieczenstwo, wymagal od górników rozwiazywania skomplikowanych obliczen kryptograficznych, co pochlanialo ogromne ilosci energii elektrycznej, budzac powazne obawy ekologiczne i krytyke ze strony srodowiska.
Te ograniczenia staly sie jasnym sygnalem, ze aby Ethereum moglo kontynuowac swój rozwój i spelnic swoja wizje globalnego, zdecentralizowanego komputera, konieczne sa fundamentalne zmiany. Odpowiedzia na te wyzwania stal sie projekt modernizacji sieci, czesto okreslany zbiorczo jako Ethereum 2.0, choc oficjalnie sama Fundacja Ethereum preferuje okreslenie "fazy rozwojowe" lub "modernizacje", podkreslajac ewolucyjny, a nie rewolucyjny charakter zmian.
Najbardziej znaczacym i dlugo oczekiwanym etapem modernizacji Ethereum byla tzw. Fuzja (The Merge). Wydarzenie to, które mialo miejsce we wrzesniu 2022 roku, polegalo na polaczeniu oryginalnego lancucha Ethereum (warstwy wykonawczej) z nowym, opartym na Proof-of-Stake lancuchem Beacon Chain (warstwy konsensusu), uruchomionym juz w grudniu 2020 roku. Fuzja oznaczala oficjalne przejscie Ethereum z energochlonnego mechanizmu PoW na znacznie bardziej wydajny Proof-of-Stake (PoS).
W modelu Proof-of-Stake, bezpieczenstwo sieci i zatwierdzanie nowych bloków nie zalezy juz od mocy obliczeniowej "górników", ale od "walidatorów", którzy blokuja (stawiaja, ang. stake) swoje ethery (ETH) w zamian za prawo do proponowania i weryfikowania bloków. Im wiecej ETH walidator postawil, tym wieksza szansa na wybór do zatwierdzenia kolejnego bloku i otrzymanie nagrody.
Bezposrednim i najbardziej widocznym skutkiem Fuzji bylo drastyczne zmniejszenie zuzycia energii elektrycznej przez siec Ethereum. Szacunki wskazuja na spadek o ponad 99.9%, co uczynilo Ethereum jedna z najbardziej "zielonych" sieci blockchain. To osiagniecie bylo kluczowe nie tylko z perspektywy ekologicznej, ale takze wizerunkowej, odpowiadajac na czesto podnoszona krytyke blockchainów opartych na PoW.
Przejscie na PoS mialo równiez inne, subtelniejsze skutki. Zmienil sie model ekonomiczny ETH – zamiast nagród dla górników, pojawiaja sie nagrody dla walidatorów. Dodatkowo, czesc oplat transakcyjnych (tzw. base fee) jest spalana, co w okresach wysokiej aktywnosci moze prowadzic do deflacji podazy ETH. Zwiekszyla sie równiez decentralizacja w pewnym sensie, poniewaz teoretycznie kazdy, kto posiada 32 ETH, moze zostac walidatorem (choc w praktyce wiekszosc uzytkowników korzysta z uslug stakingowych, co wprowadza pewne nowe formy centralizacji).
Fuzja z sukcesem zrealizowala swój glówny cel – zmiane mechanizmu konsensusu i redukcje zuzycia energii. Siec po Fuzji dziala stabilnie, a bloki sa pomyslnie proponowane i finalizowane przez walidatorów PoS. To ogromne osiagniecie inzynieryjne, nad którym pracowano latami.
Kolejna korzyscia, choc mniej bezposrednia niz redukcja energii, jest zmiana modelu ekonomicznego. Stakowanie ETH stalo sie mozliwe, oferujac posiadaczom mozliwosc zarabiania pasywnego dochodu na swoich aktywach, jednoczesnie przyczyniajac sie do bezpieczenstwa sieci. Spalanie czesci oplat transakcyjnych wprowadza element deflacyjny, potencjalnie wplywajac na wartosc ETH w dluzszej perspektywie.
Jednakze, wbrew powszechnym, choc czesto blednym, oczekiwaniom, sama Fuzja nie rozwiazala problemów ze skalowalnoscia ani wysokimi oplatami transakcyjnymi. Przepustowosc sieci pozostala na podobnym poziomie, a koszty transakcji nadal zaleza od obciazenia sieci. Fuzja byla "tylko" przejsciem na PoS, przygotowaniem gruntu pod kolejne etapy modernizacji, które maja sie zajac tymi konkretnymi problemami.
Modernizacja Ethereum to proces wieloetapowy. Po Fuzji nastapily kolejne mniejsze aktualizacje, takie jak Shanghai/Capella (umozliwiajaca wyplacanie stakowanych ETH). Kluczowe etapy, które maja zajac sie skalowalnoscia, sa jeszcze przed nami. Najwazniejsze z nich to Sharding i powiazane z nim technologie, takie jak Danksharding.
Sharding to koncepcja podzialu sieci Ethereum na mniejsze, latwiejsze do zarzadzania czesci (tzw. "shardy"). Zamiast tego, aby kazdy wezel w sieci musial przetwarzac kazda pojedyncza transakcje, sharding pozwolilby na przetwarzanie transakcji równolegle w róznych shardach. Teoretycznie, kazdy shard móglby dzialac jak niezalezny lancuch, przetwarzajac wlasny zestaw transakcji i smart kontraktów. Koordynacja miedzy shardami odbywalaby sie poprzez glówny lancuch Beacon Chain.
Celem shardingu jest znaczne zwiekszenie przepustowosci sieci. Gdyby siec zostala podzielona na 64 shardy (oryginalny plan), a kazdy shard przetwarzalby okreslona liczbe transakcji na sekunde, laczna przepustowosc moglaby wzrosnac wielokrotnie, potencjalnie osiagajac dziesiatki, a nawet setki tysiecy transakcji na sekunde. Taka przepustowosc bylaby niezbedna do obslugi globalnej liczby uzytkowników i zdecentralizowanych aplikacji na duza skale.
Jednak implementacja pelnego shardingu okazala sie niezwykle skomplikowana. Zamiast tego, obecne plany modernizacji skupiaja sie na uproszczonej formie shardingu, znanej jako Proto-Danksharding (EIP-4844), a w przyszlosci pelny Danksharding. Proto-Danksharding nie tworzy jeszcze w pelni funkcjonalnych shardów, ale wprowadza nowy typ transakcji o nazwie "blob-carrying transactions" (transakcje przenoszace bloby). Bloby to duze pakiety danych, które moga byc dolaczane do bloków. Sa one dostepne tylko przez krótki czas (okolo miesiaca) i nie sa przechowywane na stale w lancuchu, co odróznia je od standardowych danych transakcyjnych.
Celem Proto-Dankshardingu jest zmniejszenie kosztów dla tzw. "rollupów" – rozwiazan skalujacych warstwy 2 (Layer 2), takich jak Optimism czy Arbitrum. Rollupy agreguja wiele transakcji poza glównym lancuchem Ethereum, a nastepnie publikuja skompresowane dane tych transakcji na glównym lancuchu (L1) w celu zapewnienia bezpieczenstwa i dostepnosci danych. Publikowanie tych danych na L1 jest obecnie glównym kosztem operacyjnym dla rollupów. Bloby, dzieki temu, ze sa tansze i dostepne tylko tymczasowo, znacznie obniza koszty publikowania danych przez rollupy. To z kolei powinno przelozyc sie na nizsze oplaty transakcyjne dla uzytkowników korzystajacych z rollupów.
Pelny Danksharding, który ma nadejsc w pózniejszych fazach, rozszerzy koncepcje blobów, znacznie zwiekszajac dostepna przestrzen danych dla rollupów i potencjalnie umozliwiajac jeszcze wyzsza przepustowosc i nizsze koszty na warstwie 2. Dlugoterminowa strategia skalowania Ethereum opiera sie w duzej mierze wlasnie na wspólpracy silnej warstwy bazowej (L1) z wysoka dostepnoscia danych (zapewniana przez sharding/bloby) i wydajnych rozwiazan warstwy 2 (rollupów), które faktycznie przetwarzaja wiekszosc transakcji.
Jesli wszystkie planowane etapy modernizacji zostana pomyslnie zaimplementowane, Ethereum ma szanse osiagnac poziom skalowalnosci niezbedny do obslugi masowej adopcji. Znacznie nizsze koszty transakcji, zwlaszcza na warstwie 2, uczynia siec dostepna dla szerszego grona uzytkowników i umozliwia rozwój nowych, innowacyjnych aplikacji, które obecnie sa nieoplacalne ze wzgledu na wysokie oplaty.
Zwiekszona przepustowosc i nizsze koszty moga równiez przyciagnac wiecej deweloperów i projektów do ekosystemu Ethereum, umacniajac jego pozycje jako wiodacej platformy smart kontraktów. Stabilna i skalowalna siec jest kluczowa dla przyszlosci DeFi, NFT, zdecentralizowanych gier i wielu innych obszarów.
Choc modernizacja Ethereum, zwlaszcza przejscie na PoS i plany skalowania, przynosi ogromne korzysci i rozwiazuje kluczowe problemy starej sieci, odpowiedz na pytanie "Czy to koniec problemów?" brzmi zdecydowanie nie.
Przejscie na Proof-of-Stake, choc rozwiazalo problem energii, wprowadzilo nowe wyzwania, zwlaszcza w kontekscie decentralizacji. Chociaz teoretycznie kazdy moze stac sie walidatorem, wymóg posiadania 32 ETH (co przy wysokiej cenie ETH stanowi znaczaca kwote) sprawia, ze dla wiekszosci uzytkowników jedynym praktycznym sposobem na stakowanie jest korzystanie z uslug scentralizowanych dostawców (takich jak gieldy kryptowalutowe) lub duzych pul stakingowych (jak Lido). Skoncentrowanie duzej czesci stakowanych ETH w rekach kilku podmiotów budzi obawy o potencjalna centralizacje wladzy w sieci i ryzyko cenzury lub innych naduzyc.
Innym problemem jest kompleksowosc i ryzyko zwiazane z dalszymi aktualizacjami. Implementacja shardingu i Dankshardingu to ogromne przedsiewziecia inzynieryjne, które wymagaja skoordynowanej pracy wielu zespolów deweloperów. Kazda tak duza zmiana w protokole niesie ze soba ryzyko bledów, luk bezpieczenstwa lub opóznien. Harmonogramy w swiecie blockchain sa czesto plynne, a pelna realizacja wizji skalowalnego Ethereum moze zajac jeszcze kilka lat.
Ponadto, nawet po pelnym wdrozeniu shardingu, problem oplat transakcyjnych na warstwie 1 (L1) moze nie zniknac calkowicie. Sharding ma glównie zwiekszyc dostepnosc danych dla rollupów (warstwy 2). Transakcje bezposrednio na L1 moga nadal byc stosunkowo drogie w okresach duzego obciazenia. Strategia Ethereum zaklada, ze wiekszosc uzytkowników bedzie korzystac z warstwy 2, a L1 bedzie sluzyc glównie jako bezpieczna warstwa rozliczeniowa i dostepnosci danych. To oznacza, ze uzytkownicy beda musieli zrozumiec i zaakceptowac korzystanie z rollupów, co wprowadza dodatkowa warstwe zlozonosci do doswiadczenia uzytkownika.
Kwestie bezpieczenstwa pozostaja priorytetem, ale równiez obszarem stalego ryzyka. Ataki na sieci PoS moga przybierac rózne formy niz w przypadku PoW (np. ataki zwiazane z zarzadzaniem pulami stakingowymi, ataki na oprogramowanie walidatorów). Chociaz mechanizmy PoS zawieraja zabezpieczenia (jak slashing, czyli karanie walidatorów za niewlasciwe zachowanie), skala i nowosc systemu zawsze niosa ze soba potencjalne, nieprzewidziane ryzyka.
Problemy zwiazane z zarzadzaniem (governance) równiez nie zostaly w pelni rozwiazane. Ethereum, jako zdecentralizowana siec, polega na spolecznosci deweloperów, badaczy i uzytkowników w podejmowaniu kluczowych decyzji dotyczacych przyszlosci protokolu. kryptowaluty , ale jednoczesnie moze prowadzic do powolnego podejmowania decyzji i trudnosci w osiaganiu konsensusu, zwlaszcza w kwestiach kontrowersyjnych.
Wreszcie, pojawiaja sie nowe pytania dotyczace regulacji. Przejscie na PoS i mozliwosc generowania dochodu ze stakowania ETH stawiaja pytania o to, czy ETH powinno byc traktowane jako papier wartosciowy w niektórych jurysdykcjach. To kwestia polityczna i prawna, na która ekosystem Ethereum nie ma bezposredniego wplywu, ale która moze miec znaczacy wplyw na jego przyszlosc i adopcje.
Modernizacja Ethereum, rozpoczeta Fuzja i kontynuowana przez kolejne aktualizacje, jest ogromnym krokiem naprzód w rozwoju sieci. Sukces przejscia na Proof-of-Stake rozwiazuje kluczowy problem ekologiczny i zmienia model ekonomiczny ETH. Planowane etapy skalowania maja potencjal, aby rozwiazac problemy z przepustowoscia i wysokimi oplatami, czyniac Ethereum dostepnym dla globalnej publicznosci, glównie poprzez rozwój warstwy 2.
Jednak okreslenie tego procesu jako "konca problemów" byloby znacznym uproszczeniem i niedopowiedzeniem. Modernizacja nie eliminuje wszystkich wyzwan, a zamiast tego transformuje nature problemów, z którymi mierzy sie siec. Problemy skalowalnosci sa przekierowywane w strone warstwy 2 i efektywnego wykorzystania dostepnosci danych na warstwie 1. Pojawiaja sie nowe wyzwania zwiazane z decentralizacja w modelu PoS, zlozonoscia protokolu, ryzykiem implementacji kolejnych aktualizacji, kwestiami regulacyjnymi oraz koniecznoscia edukacji uzytkowników w zakresie korzystania z rozwiazan warstwy 2.
Ethereum 2.0 (czy raczej modernizacja Ethereum) to nie magiczne rozwiazanie, które jednym ruchem naprawia wszystko. To ciagly proces ewolucji, adaptacji i rozwiazywania problemów w miare rozwoju technologii i zmieniajacego sie krajobrazu rynkowego i regulacyjnego. Siec stala sie bardziej efektywna energetycznie i zyskala sciezke do potencjalnie ogromnej skalowalnosci. Jednakze, przed ekosystemem Ethereum stoja jeszcze liczne wyzwania, które beda wymagaly dalszej pracy, innowacji i zaangazowania spolecznosci.
Zatem, czy Ethereum 2.0 to koniec problemów? Nie. To raczej poczatek nowej ery, w której problemy sa inne, a droga do pelnej realizacji potencjalu sieci nadal wymaga wysilku i pokonania znaczacych przeszkód. Przyszlosc Ethereum wyglada obiecujaco, ale nie bedzie pozbawiona wyzwan.
Member since: Saturday, May 3, 2025
https://coinbit.pl/kanadyjska-konferencja-blockchain-futurist-w-toronto-blockchain-web3-ai/
